Proeftijd in een arbeidscontract: wat mag wel en niet?
Proeftijd in een arbeidscontract: wat mag wel en niet?
Je bent door de sollicitatieprocedure heen, het contract ligt op tafel, en bovenaan staat: 'proeftijd één maand'. Maar wat betekent dat eigenlijk? Mag je werkgever je in die periode zomaar ontslaan? En andersom: mag jij weglopen zonder gevolgen? In deze gids zetten we alle regels op een rij, zodat je weet waar je staat.
Wat is een proeftijd?
Een proeftijd is een afgesproken periode aan het begin van je dienstverband waarin zowel jij als je werkgever het contract direct mogen beëindigen. Geen opzegtermijn, geen reden, geen ontslagvergunning. Het is bedoeld om te kijken of de samenwerking goed werkt — voor beide partijen.
Klinkt streng? Dat is het ook. Daarom heeft de wet duidelijke regels over hoe lang een proeftijd mag duren en wanneer hij überhaupt geldig is.
Hoe lang mag een proeftijd duren?
De maximale duur van een proeftijd hangt af van het type contract:
Type contractMaximale proeftijdContract voor minder dan 6 maandenGeen proeftijd toegestaanContract van 6 maanden tot 2 jaarMaximaal 1 maandContract voor 2 jaar of langerMaximaal 2 maandenContract voor onbepaalde tijdMaximaal 2 maanden
Belangrijke regel: een proeftijd is alleen geldig als hij schriftelijk is vastgelegd. Staat er niets over in je contract? Dan heb je geen proeftijd.
In een cao kan een afwijkende regeling staan, maar nooit langer dan de wettelijke maxima.
Wanneer is een proeftijd ongeldig?
Een proeftijd is nietig (juridisch: niet geldig) als:
Hij niet schriftelijk is afgesproken
Hij langer duurt dan wettelijk toegestaan
Hij is afgesproken in een contract van minder dan 6 maanden
Hij is afgesproken in een opvolgend contract bij dezelfde werkgever voor hetzelfde werk
Dat laatste is belangrijk: als je al eerder voor dezelfde functie hebt gewerkt bij dezelfde werkgever, mag er geen nieuwe proeftijd worden afgesproken, ook niet als er een paar maanden tussen zat.
Wat mag wél tijdens de proeftijd?
Tijdens de proeftijd hebben jij en je werkgever bijzondere rechten:
Beide partijen mogen per direct opzeggen, zonder reden en zonder opzegtermijn
Een mondelinge opzegging is rechtsgeldig (al raden we sterk aan dit schriftelijk te doen)
Je hoeft geen ontslagvergunning aan te vragen bij het UWV
Er hoeft geen transitievergoeding betaald te worden
Wat mag NIET tijdens de proeftijd?
Ondanks de soepelheid van de proeftijd, zijn er duidelijke grenzen:
Discriminatie: ontslag wegens zwangerschap, ras, geloof, geaardheid of leeftijd is verboden
Tijdens ziekte ontslaan vanwege de ziekte: technisch mag ontslag tijdens ziekte, maar niet vanwege de ziekte. Dit ligt juridisch gevoelig.
Discriminerende voorwaarden opnemen in een proeftijdbeding
Een nieuwe proeftijd opleggen bij verlenging van hetzelfde werk
Word je tijdens je proeftijd ontslagen en denk je dat het discriminatie is? Dan kun je een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens, of een advocaat inschakelen.
Wat met loon en vakantiedagen?
Tijdens de proeftijd heb je gewoon recht op:
Je volledige loon
Vakantiedagen (die je opbouwt tijdens deze periode)
Doorbetaling bij ziekte
Reiskostenvergoeding (als die is afgesproken)
Pensioenopbouw (als de werkgever pensioen biedt)
Word je ontslagen tijdens de proeftijd? Dan heb je recht op uitbetaling van de niet-opgenomen vakantiedagen en het loon over de gewerkte dagen.
Heb ik recht op een WW-uitkering na ontslag in proeftijd?
Dat hangt ervan af. Om in aanmerking te komen voor WW moet je:
Minimaal 26 van de laatste 36 weken hebben gewerkt
Beschikbaar zijn voor werk
Niet "verwijtbaar werkloos" zijn
Word je ontslagen door je werkgever tijdens je proeftijd? Dan ben je niet verwijtbaar werkloos en kun je in principe WW aanvragen, mits je aan de andere voorwaarden voldoet. Neem je zelf ontslag in de proeftijd? Dan ben je meestal wél verwijtbaar werkloos en krijg je in eerste instantie geen WW.
Praktische tips voor sollicitanten
Lees het contract goed door. Controleer of de proeftijd correct is opgenomen: schriftelijk vastgelegd, niet langer dan wettelijk toegestaan, en in een contract waarin een proeftijd mag.
Onderhandel over een kortere proeftijd. Niet elke werkgever houdt vast aan de maximale termijn. Vraag of een kortere proeftijd mogelijk is, zeker als je veel relevante werkervaring hebt.
Documenteer alles tijdens je proeftijd. Houd bij wat je doet, welke resultaten je boekt en welke feedback je krijgt. Mocht het tot ontslag komen, dan sta je sterker.
Zeg niet zomaar je oude baan op. Sommige werknemers wachten met opzeggen tot de proeftijd voorbij is bij de nieuwe werkgever. Dat is verstandig, zeker bij een grote overstap.
Veelgestelde vragen
Mag mijn proeftijd worden verlengd?
Nee. Een proeftijd kan niet worden verlengd, ook niet als je tijdens de proeftijd ziek bent geweest.
Can ik zonder reden ontslag nemen tijdens de proeftijd?
Ja. Je hoeft geen reden op te geven en geen opzegtermijn in acht te nemen.
Geldt een proeftijd ook bij een uitzendcontract?
Ja, mits aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan. Bij uitzendcontracten via fase A is dat meestal niet aan de orde, omdat dat geen vast contract is.
What gebeurt er als de proeftijd ongeldig blijkt?
Dan geldt het contract zonder proeftijd. Word je dan toch ontslagen, dan moet je werkgever zich houden aan de normale ontslagregels.
Tot slot
De proeftijd is een belangrijke periode, zowel voor jou als voor je werkgever. Het is een moment om te ontdekken of de baan, de cultuur en het team echt bij je passen. Voel je je in de eerste weken al niet thuis? Wees eerlijk, ook tegen jezelf. Een snelle, eerlijke beslissing is vaak beter dan maandenlang doorploeteren in een baan die niet werkt.
Op zoek naar een nieuwe uitdaging? Bekijk de actuele vacatures op Workster.